Strona główna Odpowiedzi na pytania dotyczące przepisów sektorowych
dotyczące przepisów sektorowych

Czy straże miejskie są upoważnione do pozyskiwania - poprzez "protokoły przesłuchania podejrzanego o popełnienie wykroczenia";- od osób podejrzanych o popełnienie wykroczenia, danych o stanie ich zdrowia?

Ikona drukuj
Podmiot udostępniający: Zespół Rzecznika Prasowego Biura GIODO
Wytworzył informację: Małgorzata Kałużyńska-Jasak-
Wprowadził informację: Robert Czapski2005-08-16 15:28:41
Jak wynika ze skarg, wpływających do Biura Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, straże miejskie pozyskują - poprzez "protokoły przesłuchania podejrzanego o popełnienie wykroczenia"- od osób podejrzanych o popełnienie wykroczenia, dane o stanie ich zdrowia. Wśród zebranych w ten sposób danych znajdują się w szczególności informacje o "wadach psychicznych i fizycznych, ułomnościach". Dane te umieszczane są następnie we wnioskach o ukaranie - kierowanych przez straże miejskie, występujące jako oskarżyciele publiczni, do sądów grodzkich.

Z dokonanych przez Generalnego Inspektora ustaleń wynika, iż straże miejskie wykorzystują do gromadzenia danych formularze (druki) stosowane przez Policję (są one "pobierane" przez straże miejskie bezpośrednio od współpracujących z nimi komend Policji), bądź też formularze (druki) wzorowane na tych stosowanych przez Policję.

Tymczasem, zbieranie danych o stanie zdrowia fizycznego i psychicznego osób podejrzanych o popełnienie wykroczenia, będące wynikiem wykorzystywania powyższych formularzy (druków) przez straże miejskie, wydaje się nieuprawnione ze względu na brzmienie art. 10a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o strażach gminnych (Dz. U. Nr 123, poz. 779 z późn. zm.).

Stosownie do treści tego przepisu, straż miejska w celu realizacji swoich ustawowych zadań może przetwarzać dane osobowe, z wyłączeniem danych ujawniających pochodzenie rasowe lub etniczne, poglądy polityczne, przekonania religijne lub filozoficzne, przynależność wyznaniową, partyjną lub związkową, jak również danych o stanie zdrowia, kodzie genetycznym, nałogach lub życiu seksualnym, bez wiedzy i zgody osoby, której dane dotyczą, uzyskane w wyniku czynności podejmowanych w postępowaniu w sprawach o wykroczenia.

Zauważyć ponadto należy, iż art. 57 § 2 i 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. Nr 106, poz. 1148 z późn. zm.), określający warunki formalne, jakim musi odpowiadać wniosek o ukaranie nie przewiduje, aby we wniosku zamieszczane były informacje o stanie zdrowia obwinionego. W art. 57 § 3 pkt 2 tej ustawy wskazuje się bowiem wyłącznie, iż we wniosku powinny znaleźć się informacje dotyczące miejsca zatrudnienia obwinionego oraz, w miarę możności, danych o jego warunkach materialnych, rodzinnych i osobistych. Brak jest więc wymogu umieszczania danych o stanie zdrowia. Nawet gdyby uznać, iż - jak w wyjaśnieniach podnoszą komendanci straży miejskich - "jednym z warunków osobistych sprawcy ['element' wniosku o ukaranie określony w ww. art. 57 § 3 pkt 2 kpw] jest jego stan zdrowia", to o niedopuszczalności pozyskiwania przez straże miejskie tej kategorii danych przesądza ww. przepis art. 10a ustawy o strażach gminnych. (Podkreślenia przy tym wymaga, iż brak we wniosku danych o stanie zdrowia podejrzanego, przy wątpliwym założeniu, że jest to kategoria mieszcząca się w pojęciu "warunków osobistych sprawcy", nie powinien, ze względu na brzmienie art. 57 § 3 pkt 2 kpw, skutkować zwróceniem wniosku o ukaranie oskarżycielowi publicznemu (straży miejskiej) na podstawie art. 59 § 1 kpw, czyli ze względu na braki formalne. Zauważyć bowiem należy, iż informacje o warunkach materialnych, rodzinnych i osobistych osoby podejrzanej o popełnienie wykroczenia powinny zostać zawarte we wniosku wyłącznie "w miarę możności". Umieszczenie we wniosku tego rodzaju informacji nie jest więc niezbędne.)

Istotne znaczenie ma również fakt, iż regułą jest, że z przekazywanej do sądów dokumentacji (wniosków o ukaranie) straże miejskie sporządzają kopie "do własnego użytku". Oznacza to, iż straże miejskie łamią przepis art. 10a ustawy o strażach gminnych nie tylko pozyskując dane o stanie zdrowia celem wykorzystania w związku ze skierowaniem stosownego wniosku do sądu, ale również przechowując tego rodzaju dane we własnych zbiorach (np. "zbiorach wtórników wniosków o ukaranie osób podejrzanych o popełnienie wykroczeń").

Niezależnie od powyższego wskazać należy, iż o ile w stosowanych przez straże miejskie formularzach wniosków o ukaranie, stosownie do treści art. 57 § 3 pkt 7 1 kpw, znajduje się rubryka "Uprzednie kary za podobne przestępstwa lub wykroczenia", o tyle już w formularzach protokołów przesłuchania osoby podejrzanej o popełnienie wykroczenia częstokroć znajduje się rubryka - "Karalność i dane odbycia kary". Konsekwencją zastosowania tego rodzaju ogólnego (nieprecyzyjnego) zapisu może być pozyskiwanie od podejrzanych o popełnienie wykroczenia danych w zbyt szerokim zakresie, niż wynika to z ww. przepisu art. 57 § 3 pkt 7 kpw, a mianowicie danych na temat wszelkich skazań za popełnione przez osobę przesłuchiwaną przestępstwa lub wykroczenia.

W związku z powyższym, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, zasygnalizował ww. problem Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji. Zwrócił się również do Generalnego Inspektora, Komendanta Głównego Policji, jako sprawującego na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy o strażach gminnych fachowy nadzór nad działalnością straży miejskich (gminnych), z prośbą o podjęcie działań skutkujących wyeliminowaniem opisanej powyżej praktyki zbierania przez straże danych osób podejrzanych o popełnienie wykroczenia, w zakresie szerszym, niż przewidziany przepisami ustawy o strażach gminnych oraz ustawy Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia, w szczególności zaś o rozważenie zasadności wprowadzenia, zgodnych z przepisami ww. ustaw, jednolitych formularzy (druków) "protokołów przesłuchana osoby podejrzanej o popełnienie wykroczenia" oraz wniosków o ukaranie, którymi w swojej działalności posługiwałyby się straże miejskie.