Czy kontroler biletów w środkach transportu komunikacji miejskiej może żądać od pasażera okazania dokumentu stwierdzającego tożsamość lub wezwać Policję w celu wylegitymowania, jeśli pasażer ten nie posiada ważnego biletu na przejazd?

Tak, gdyż uprawniają go do tego przepisy ustawy Prawo przewozowe.

Uzasadnienie

Z punktu widzenia ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych legalność przetwarzania (m.in. gromadzenia, udostępniania) danych osobowych tzw. zwykłych (jak np. imię, nazwisko, adres zamieszkania, numer dokumentu tożsamości) zależy od istnienia podstawy prawnej do tego działania (art. 23 ust. 1 pkt 1  - pkt 5). Taką podstawą może być np. szczególny przepis prawa zezwalający na przetwarzanie danych w celu zrealizowania uprawnienia lub spełnienia obowiązku (art. 23 ust. 1 pkt 2). Tym samym ustawa o ochronie danych osobowych odsyła do przepisów szczególnych, regulujących działalność określonych podmiotów i instytucji, wskazujących w jakich przypadkach i w jakim zakresie mogą one przetwarzać dane osobowe, aby obowiązki i uprawnienia nałożone na nie mocą tych przepisów mogły być realizowane.

Szczegółowe rozwiązania, odnośnie dokonywania kontroli biletów w środkach transportu komunikacji miejskiej, określone zostały w ustawie z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe. Ustawa ta reguluje m.in. uprawnienia przewoźnika lub osoby przez niego upoważnionej do ustalania tożsamości osoby nie posiadającej dokumentu uprawniającego do przejazdu oraz kwestie dotyczące zasad współpracy przewoźnika lub osoby przez niego upoważnionej z Policją w zakresie podejmowania czynności zmierzających do ustalenia tożsamości podróżnego.

Zgodnie z art. 33a ust. 3 Prawa przewozowego, w razie stwierdzenia braku odpowiedniego dokumentu przewozu albo dokumentu uprawniającego do przejazdu bezpłatnego lub ulgowego, przewoźnik lub osoba przez niego upoważniona powinni pobrać właściwą należność i opłatę dodatkową. Przewoźnik lub osoba przez niego upoważniona ma prawo - zgodnie z art. 33a ust. 4  pkt 1 - w razie odmowy zapłacenia należności - żądać okazania dokumentu tożsamości podróżnego. W razie odmowy zapłacenia należności i niemożności ustalenia tożsamości podróżnego przewoźnik lub osoba przez niego upoważniona może zwrócić się do funkcjonariusza Policji i innych organów porządkowych, które mają, zgodnie z przepisami prawa, uprawnienia do ustalania tożsamości osób, o podjęcie czynności zmierzających do ustalenia tożsamości podróżnego (pkt 2 powołanego przepisu). Uprawnienie do pozyskania przez przewoźnika lub osobę przez niego upoważnioną, w związku z kontrolą dokumentów przewozu osób lub bagażu, danych osoby nie posiadającej dokumentu przewozu koniecznych do bezbłędnego ustalenia jej tożsamości, za pośrednictwem Policji, jako formacji powołanej m.in. do utrzymania bezpieczeństwa i porządku publicznego, wynika zatem wprost z cytowanego przepisu.